Information Technology Blog

All Images has been converted to PDF!

2011-07-20T15:57:00.000-07:00

Скайнердаж оруулсан хуудсууд гэх мэт зургийн файлаар байгаа зүйлсийг pdf рүү хөрвүүлэх шаардлага урьд нь нэлээд таарч байлаа. Үүнийг шийдэхийн тулд OpenOffice-оо нээгээд зургуудаа оруулаад хуудсаа дүүртэл нь сунгаад PDF file format руу хөрвүүлэх бодол хамгийн түрүүнд орж ирэв. Гарын арван хуруунд багтах тооны хуудас бол асуудалгүй. Гэтэл хэдэн зуу, хэдэн мянган хуудсыг гараар бэлтгэнэ гэдэг үнэхээр залхуутай ажил.

Залхуугийхаа хүчээр энэ талаар Google-с хайж үзтэл ImageMagick нэртэй гайхалтай програм байдаг юм байна.

$ sudo apt-get install imagemagick

гээд суулгачихна.

$ cd <зургууд байрлаж буй хавтас>

$ convert *.jpg foo.pdf

гэвэл тухайн хавтсанд байгаа бүх jpg өргөтгөлтэй файлуудыг дарааллаар нь foo.pdf болгож нэгтгэн хөрвүүлнэ. Гайхалтай хялбар биш үү?

Зөвхөн байгаа зургуудыг нэгтгэж pdf болгохоос гадна өнгөнүүдийн элдэв тохиргоо, маск, зургийн хэмжээг шахах, элдэв эффэкт өгөх, эргүүлэх гэх мэт зурагтай холбоотой бүхий л боломжууд өгөгдсөн юм байна. Үүнийг нь

$ convert -h

командаар дэлгэрэнгүй хараарай.

Ubuntu 11.04 a few problems with sound

2011-07-10T00:36:00.000-07:00

Ubuntu 11.04 дээр зарим нэг дууны холбогдолтой програмуудын ажиллагаа асуудалтай байв.

Эхлээд Tuxguitar програмыг ажиллуулаад дууг нь тоглуулах гэтэл дуу нь огт гарахгүй байна. Элдэв ALSA драйвер, сан суулгаад нэмэр байдаггүй. Timidity гэгч midi дууны сан бүхий програмыг суулгаад

timidity -EFreverb=0 -iA -Os

командыг өгч ажиллуулж өгч орхиод tuxguitar-аа нээгээд дуу тоглуулж болж байв.
* * *
gtick хэмээх metronome багажыг ажиллуулах гэтэл

Couldn't start metronome.
Please check if specified sound device
and sample file are accessible.

гэсэн алдааны мэдээлэл гарч ирэв. Google-ээс хайж хэдэн хэдэн хэлэлцүүлгийн сэдвүүдийг нээж үзтэл preference дотроос дууныхаа төхөөрөмжийг /dev/dsp /dev/dsp1 гэх мэтээр өөр өөрөөр зааж өгвөл ажиллана гэнэ. Оролдож үзээд үр дүнгүй. /dev хавтасыг сөхөөд үзвэл dsp нэртэй ямар ч дууны төхөөрөмж алга.

Тэгтэл /dev/dsp нь OSS (Open Sound) гэгч зүйлийн хэсэг байсан ч элдэв шалтгааны улмаас линуксын сүүлийн үеийн хувилбаруудад ашиглагдахаа больжээ. Гэхдээ үүнийг padsp хэмээх багажийн тусламжтай ашиглаж болох гэнэ.

padsp gtick

командыг өгтөл ажиллаж байна. Ашгүй гэж.

Add a audio track to video with VLC player

2011-05-20T11:19:00.000-07:00

Сайн чанарын видео оптик дискүүд (DVD, BluRay) дээр кино бичлэгүүд дотроо олон тооны (хэлний сонголтоор) audio track, subtitle track-уудыг агуулж, үзэгч өөрийн таалалд нийцүүлэн тэдгээрээс сонгож үзэх боломжийг нэлээд сайн хангаж өгч байгаа. Харин түүнийг RIP-лэж авахадаа дүрс, дууг салгаж авсан тохиолдолд хамтад нь тоглуулах шаардлага гарна. Subtitle буюу хадмал орчуулгыг бараг бүхий л төрлийн media player-үүд, codec-ууд дэмждэг болсон. Гэвч audio track-г нэмж зэрэг тоглуулах гэж багагүй оролдсоны эцэст VLC player програмыг ашиглан тоглуулж үр дүнд хүрэв.

$ vlc Beauty\ And\ The\ Beast\ 1991.mkv --input-slave=Beauty\ And\ The\ Beast\ 1991.dts

Харин энэ үйлдлийг GUI орчинд шийдэж чадсан хүн байвал комэнтээр үлдээгээрэй. Мэдлэгт нэмэр болог :)

getch() like function in Linux GCC/G++

2011-04-04T01:37:00.000-07:00

#include <termios.h>
#include <unistd.h>
#include <stdio.h>

int getch(void)
{
    struct termios oldattr, newattr;
    int ch;
    tcgetattr( STDIN_FILENO, &oldattr );
    newattr = oldattr;
    newattr.c_lflag &= ~( ICANON | ECHO );
    tcsetattr( STDIN_FILENO, TCSANOW, &newattr );
    ch = getchar();
    tcsetattr( STDIN_FILENO, TCSANOW, &oldattr );
    return ch;
}

int getche(void)
{
    struct termios oldattr, newattr;
    int ch;
    tcgetattr( STDIN_FILENO, &oldattr );
    newattr = oldattr;
    newattr.c_lflag &= ~( ICANON );
    tcsetattr( STDIN_FILENO, TCSANOW, &newattr );
    ch = getchar();
    tcsetattr( STDIN_FILENO, TCSANOW, &oldattr );
    return ch;
}
int main(){
        char ch;
        ch = getche();
        printf("%c\n", ch);
return 0;
}

EyeSaver v0.0.1 for linux

2011-02-05T00:35:00.000-08:00

Компьютерийн ард удаан суудаг хүмүүс нүдээ амраалгүй хэтэрхий удаан суучих гээд байдаг талтай. Хэдий их ажилтай байсан ч цаг тутам тодорхой хугацаагаар нүдээ амрааж байх ёстойг мэргэжлийн эмч нар сануулдаг ч улайраад суусан үед тэр зааврыг жинхэнэээсээ мартана шүү дээ. Хэхэ.

Ubuntu-ийн баруун дээд буланд гардаг сануулах мэдээлэл (notification)-ийн санг ашиглаад C/C++ хэл дээр нэг жижиг аппликэйшн бичив. Энэ програмыг ашиглахын тулд

sudo apt-get install libnotify-bin

командаар notification-ы санг суулгасан байхад болно.

#include <stdlib.h>
#include <time.h>
void wait ( int seconds )
{
  clock_t endwait;
  endwait = clock () + seconds * CLOCKS_PER_SEC ;
  while (clock() < endwait) {}
}

int main ()
{
  for (;;)
  {
    system("notify-send \"Залуу нүдээ амраагаач ээ!!!\"");
    wait(60*60);
  }
  return 0;
}

Энэ кодыг хөрвүүлж, үүссэн програмаа startup applications-даа оруулаад л цаг тутам нүдээ амраахыг танд сануулна. Хэрэв өөр ямар нэгэн програм (ихэвчлэн social талын үйлчилгээ) notification message харсаар байгаад дөжирчихсөн бол яая гэхэв :P

Github дээр энэ дэндүү бичикхэн проектоо шээрлэлээ. Ийшээ ороод хамдтаа хөгжүүлцгээе.

Ubuntu - г G - Mobile - ийн интернэтэд холбох - 3

2010-11-29T07:05:00.000-08:00

G-Mobile-ийн хэрэглэгчид Ubuntu дээр өөрийн гар утас, модемоо хэрхэн таниулах тал дээр Мөнхбаатар ах бид 2-ын бичлэгүүд багагүй хэрэг болж байсан болов уу. Ubuntu үйлдийн систем маань жилээс жилд хөгжсөөр нэмэлт програм, тохиргоо шаардахгүйгээр CDMA модемуудыг саадгүй "таньдаг" болсоор багагүй хугацааг үджээ (9.04, 10.04, 10.10 хувилбарууд дээр).

Модемоо залгаад асаасны дараа хэсэг хугацаа өнгөрч Idle гэрэл ассаны дараа (Модем ажиллагаанд бэлтгэгдэхэд тодорхой хугацаа шаарддаг) дээд панелын баруун хэсэг дэх Network manager дотор CDMA connection гэсэн сонголтыг хийгээд, улс, Mobile service provider-ыхаа нэрийг оруулаад OK дарна. Үүний дараа сүлжээний Icon дээр right click хийж Edit Connections->Mobile Broadland->Сүлжээнийхээ нэрийг сонгоод Edit->Нэр, нууц үгээ оруулаад Apply хийхэд хангалттай. Одоо Сүлжээний Icon дээрээ click хийгээд Сүлжээнийхээ нэрийг сонгоод бүх юм ОК :)

/* Жич: Modem дотор агуулагдах SIM/UIM картыхаа PIN кодыг урьдчилан хүчингүй болгох шаардлагатай */

Youtube downloader 2

2010-11-13T08:18:00.000-08:00

Үбүнтү дээр хэрэглэх дуртай програмуудын нэг youtube-dl алдаатай ажиллаад

$ youtube-dl [url] команд өгөхөд
[youtube] Setting language
[youtube] NZldlyeR8DU: Downloading video info webpage
[youtube] NZldlyeR8DU: Extracting video information
ERROR: format not available for video

алдаа өгөөд байв. Шийдэл нь:

sudo apt-get remove youtube-dl
sudo wget http://bitbucket.org/rg3/youtube-dl/raw/2010.08.04/youtube-dl -O /usr/local/bin/youtube-dl
sudo chmod +x /usr/local/bin/youtube-dl

Update:

Youtube downloader-ийн эх код Github руу нүүсэн байна. Энд дарж ороод шинэчлэгдэн эх кодыг (Python хэл дээрхи) татаж аваад ашиглаж байхыг зөвлөж байна. :)

Festival: Text Speech software in Ubuntu

2010-10-02T23:19:00.000-07:00

Англи хэл дээрх текст хэл дээр текстийг "машин"-аар хэлүүлэх хэрэгцээ шаардлага бишгүй л гардаг. Виндовс дээр Microsoft Sam гэдэг "залуу" бичсэн текстийг уншаад л өгдөг. Харин Ubuntu дээр Festival хэмээх програмын тусламжтай текст уншуулж болох нь ээ.

sudo apt-get install festival

командаар festival-аа суулгаад, ажилуулахдаа

festival

командыг өгсний дараа програмын консол гарч ирнэ.

Харин үүний дараа доорхи командыг өгч текстээ хэлүүлж авна даа.

(SayText "Hello World")

Ubuntu дээр Японоор бичих

2010-09-27T00:06:00.000-07:00

System => Administration => Language Support
Keyboard input method system гэдэгт ibus-ийг тохируулна.
Мөн Install/Remove languages-с япон хэлийг сонгон суулгана.
System => Preferences => IBus Preferences => Input Method
Japanese - Anthy -г нэмнэ.

Суулгасныхаа дараа Ctrl+Space дарж идэвхижүүлнэ.

Эхний ээлжинд нэрээ бичиж үзэв ガンスフ :)

ひらがな、カタカナ、漢字 алинаар нь ч бичсэн маш хялбархан юм байна :)

Эх сурвалж: http://battur.blogspot.com

Ubuntu дээр phpMyAdmin суулгах

2010-09-25T08:48:00.000-07:00

sudo apt-get install phpmyadmin

гээд л суулгачихна.

Харин суулгасныхаа дараа

sudo ln -s /etc/phpmyadmin/apache.conf /etc/apache2/conf.d/phpmyadmin.conf
sudo /etc/init.d/apache2 reload

командуудыг өгснөөр http://localhost/phpmyadmin гэж дуудаж ажиллуулах боломжтой болно.

Installing & configuring Symfony Framework in Ubuntu

2010-09-06T04:18:00.000-07:00

Recently I switched my main PHP framework to learn another, Symfony. I am running a Ubuntu server and recently upgraded to the new distribution and was looking into how to set up the Symfony framework. If you are a beginner then the sandbox_sf file will do, but if you are looking to set it up for more than one page below will show how to install and set it up so all websites will use it.

Before starting you will need to install Apache2, PHP5, and MySQL. In Ubuntu that is an easy task completed by the following command that will pretty much cover all the required packages.

`1`	`sudo` `apt-get` `install` `phpmyadmin php-pear`

This will handle the php, apache and all the modules as well as MySQL So now lets get started with Symfony. Below you will setup the channel where you are going to download Symfony using pear PHP module.

1sudo pear channel-discover  pear.symfony-project.com
2sudo pear install  symfony/symfony-1.2.7

That is it! You have symfony installed on your system for use. Now lets setup a simple project for personal use. The project name I will use is “myproject”, you can use any name that you prefer.
I will move to the directory which is the document root for apache, create my project directory, initialize a new project with symfony and create a new front end.

1cd /var/www
2mkdir myproject
3cd myproject
4symfony generate:project  myproject
5symfony generate:app frontend

Next we have to create a symlink that will allow the new project that we just created to use the Symfony libraries and elements installed earlier. With us still within the “/var/www/< project name >”

`1`	`cd` `web/`

`2`	`ln` `-s /usr/share/php/data/symfony/web/sf/`

Now you can visit your site to see how everything looks:
http://< ip address >/myproject/web/
If you get the image below

the installation was successful, you can now create an alias that will allow you to view the project without having to go to the “web/” directory. For that we will need to add a new alias within the sites-enabled folder for apache. I only have one site on my computer so my file is named “000-Default”, yours might be something totally different.

`1`	`sudo` `vi` `/etc/apache2/sites-enabled/000-default`

and just add

01......
02 <Directory  /var/www/>
03                Options Indexes FollowSymLinks MultiViews
04                AllowOverride None
05                Order allow,deny
06                allow from all
07        </Directory>
08
09        Alias /myproject  "/var/www/myproject/web"  #<-- Add this
10
11        ScriptAlias  /cgi-bin/ /usr/lib/cgi-bin/
12.......

Save, quit and restart Apache. Now all you have to do is go to your address http://< ip address >/myproject and see the image above and you are DONE! Now was that easy or what?!?
Stay tuned for more Symfony joy.

Activating Apache Mod Rewrite

2010-05-14T04:33:00.000-07:00

Ubuntu Apache server дээрх Web Project-доо Rewrite engine ашиглах гэтэл ерөөсөө ажиллахгүй байсан тул энэ алдааг яаж засах талаар жаахан хайгуул хийж шийдлийг олов. Танд ч бас хэрэг болж мэднэ :)

Эхлээд дараах командаар холболт үүсгэнэ.

sudo ln -s /etc/apache2/mods-available/rewrite.load /etc/apache2/mods-enabled/

sudo gedit /etc/apache2/sites-enabled/000-default

000-default файлыг root эрхээр нээгээд

<Directory /var/www/>
                Options Indexes FollowSymLinks MultiViews
                AllowOverride all
                Order allow,deny
                allow from all
                # This directive allows us to have apache2's default start page
                # in /apache2-default/, but still have / go to the right place
                # Commented out for Ubuntu
                #RedirectMatch ^/$ /apache2-default/
</Directory>

дээрх агуулга бүхий кодыг олоод AllowOverride хэсгийн ард байгаа None утгыг All болгож өөрчлөөд

sudo /etc/init.d/apache2 restart

командаар server-ээ restart хийхэд асуудалгүй ажиллаж байв :)

PHP: Cookie-н тухай && Remember me нэвтрэлтийн жишээ

2010-05-03T04:19:00.000-07:00

Интернэт хэрэглэх явцад cookie гэсэн хэллэг багагүй тааралддаг (цахим хөтөчийн түүх(history)-г цэвэрлэхэд clear cookie гэх мэт хэллэг тааралддаг). Вэб урлахад суралцаж байгаа бол энэ ойлголтыг мэддэг, програмлчилж оновчтой ашиглаж сурах нь зөв юм.

Cookie гэдгийг "хэрэглэгчийн компьютер дээр хадгалагдаж, цахим хөтөчөөр дамжуулан вэб үзэх(сервэрт холбогдох) үед сервертэй 'ойлголцох' мэдээлэл" гэж энгийнээр тайлбарлаж болох юм. Вэб програмд cookie-г ашиглах жишээг дурдвал: нэвтрэх form-г бөглөх хэсэгт "Remember me" буюу "Энэ компьютерт намайг сана" гэсэн сонголт, Yahoo гэх мэт сайтад энэ боломж нь "14 хоног үйлчилнэ" гэх мэт тайлбар харагддаг. Эдгээр боломжуудыг cookie-н тусламжтай хэрэгжүүдэг

дээрхи зураг дээрээс cookie-г ашиглах зарчмыг харж болно.

PHP хэлэнд cookie-г үүсгэхдээ setcookie() функцийг ашигладаг.

<?php
setcookie ( name , value , expire , path, domain , secure );
?>

энэ фунцээр дамжуулах аргументууд нь

нэр -> Утга -> (амьдрах) Хугацаа -> Зам (сайтын) -> Domain -> Хамгаалтын төрөл

гэсэн дараалалтай байна. Гэхдээ дээрхи 6 параметрийг бүгдийг ашиглах албагүй, setcookie("username","ganaa"); гээд 2 параметрээр ч үүсгэж ашиглаж болно.

Аргумент	Тайлбар	Жишээ
Хандах нэр	Утга оноох, хандалт хийх зэрэгт ашиглана	username
Утга	Cookie хувьсагчид харгалзах утга	ganaa
Хугацаа	Cookie-н хүчинтэй хугацаа	time()+606024*14 гэвэл 14 хоногийн туршид үйлчилнэ гэсэн үг. (ceкундээр хэмжигдэнэ)
path буюу зам	Вэб сайтын аль хэсэгт үйлчлэхийг заана. Анхны утга нь / байдаг(тухай сайтын бүх хуудсанд үйлчилнэ гэсэн үг).	jishee.com сайтын jishee.com/test хэсэгт хүчинтэй байлгана гэвэл /test гэж зааж өгч болно.
Domain	Аль дэд домэйн (subdomain) -д үйлчлэхийг заана.	jishee.com сайтын www.jishee.com-д л хүчинтэй байлгахыг хүсвэл www.jishee.com гэж зааж өгч болно. Бүх дэд домэйнуудад хүчинтэй байлгах бол .jishee.com гэж зааж болно.
Secure	Хамгаалалтын зэрэг. 0 1 гэсэн хоёр утгын нэгийг авна. 1 утгыг авсан бол HTTPS хамгаалагдсан холболтыг ашиглагдана.

Одоо cookie-г PHP дээр нэвтрүүлэх жишээнүүдийг туршъя.

cookie хувьсагчид хандахдаа. $_COOKIE[] массивт элемэнтын нэрээр индекс болгон хандах байдлаар ажилладаг.

<?php
setcookie("username","ganaa");
echo 'Cookie created.';
?>

гэсэн код(хуудас)-ыг дуудаж ажиллуулсаны дараа.

<?php
if (!isset($_COOKIE['username']))
{
  echo ("Opps, the cookie isn't set!");
}
else
{
  echo ("The stored username is ". $_COOKIE['username'] . ".");
}
?>

кодыг ажиллуулж үзвэл

The stored username is ganaa.

гэсэн мэдээлэл дэлгэцэнд хэвлэгдэх болно.

Cookie-г устгахдаа setcookie() функцийг мөн ашиглана.

<?php
setcookie("username","", time()-10 );
echo 'Rosebud.';
?>

username-д хоосон утга оноогоод хүчинтэй байх хугацааг өнгөрсөн хугацаанд зааж өгөхөөр хүчингүй болох юм.

Одоо cookie ашиглан Remember me сануулах жишээг үзье.

index.php

<?php
    header("Location: login.php");
?>

<?php
    //header("text/html; charset");
    session_start();
    if(isset($_COOKIE['usercookie']) &&  isset($_COOKIE['passcookie'])){
        $_SESSION['user']=$_COOKIE['usercookie'];
    }
    if(isset($_SESSION['user'])){
        header("Location: welcome.php");
    }
?>
<html>
    <head>
        <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
        <title>Нэвтрэх хэсэг</title>
    </head>
    <body>
        <form action="check.php" method="post" name="logform">
            <table>
                <tr>
                    <td>
                        Хэрэглэгчийн нэр:
                    </td>
                    <td>
                        <input type='text' name="user" />
                    </td>
                </tr>
                <tr>
                    <td>
                        Нууц үг:
                    </td>
                    <td>
                        <input type='password' name="pass" />
                    </td>
                </tr>
                <tr style='text-align:right;'>
                    <td>
                        <input type='checkbox' name='remember' />Намайг сана :)
                    </td>
                    <td>
                        <input type='submit' value="Нэвтрэх"/>
                    </td>
                </tr>
            </table>

        </form>
    </body>
</html>

check.php

<?php
    session_start();
    
    $username = "ganaa";
    $password = "pass";
    
    
    $user = $_POST['user'];
    $pass = $_POST['pass'];
    
    if($user == $username && $pass == $password){
        $_SESSION['user'] = $user;
        header("Location: welcome.php");
        if(isset($_POST['remember'])){
            setcookie('usercookie', $user, time()+3600);
            setcookie('passcookie', $pass, time()+3600);
        }
    }else{
        header("Location: login.php");
    }
?>

welcome.php

<?php
    session_start();
    if(!isset($_SESSION['user'])){
        header("Location: login.php");
    }
?>
<html>
    <head>
        <title>Welcome <?php echo $_SESSION['user']; ?> </title>
    </head>
    <body>
        <p>
            <a href="logout.php">Log out</a>
        </p>
    </body>
</html>

logout.php

<?php
    session_start();
    if(isset($_SESSION['user'])){
        unset($_SESSION['user']);
        setcookie("usercookie", "", time()-3600);
        setcookie("passcookie", "", time()-3600);
    }
    session_destroy();
    header("Location: login.php");
?>

vnstat: Интернэт хэрэглээнийхээ хэмжээг хянах нь

2010-05-01T01:50:00.000-07:00

Интернэтийг өдөр тутмын хэрэглээгээ болгосон та бүхэн өөрийн интернэтээр хэдий хэмжээний мэдээлэл урсаж байгааг мэдэхийг хүсдэг болов уу гэж бодож байна. Миний хувьд G-mobile-н дараа төлбөрт багцыг ашигладаг болохоор өөрийн хэрэглээгээ хянахыг бүр ихээр хүсч байв :) Багагүй хайгуул, туршилт хийж энэ үүргийг гүйцэтгэх vnstat хэмээх програмыг оллоо. Ubuntu дээр CLI хувилбарыг хэрхэн суулгах, ашиглах талаар заавар бэлтгэлээ :)

Ubuntu дээр:

$ sudo apt-get install vnstat

командаар vnstat програмаа татаж суулгана.

Харин дараа нь

$ sudo chmod o+x /usr/bin/vnstat

$ sudo chmod o+wx /var/lib/vnstat/

командуудаар харгалзах хавтасны зөвшөөрлийн зэрэг(permission)-ийг тогтоож өгнө.

Сүлжээний урсгалаа хянахын тулд сүлжээнийхээ интерфэйсийг мэдэх шаардлагатай.

$ ifconfig 

командаар сүлжээнүүдийхээ талаар мэдээллийг харж болно.

Жишээлбэл eth0 интерфэйс бүхий сүлжээгээр урсаж байгаа мэдээллийн хэмжээг мэдэхийг тулд

$ vnstat -u -i eth0

командаар update хийж,

$ vnstat

командаар, статистикийг харахад дараах байдалтай харагдана:

Database updated: Thu Aug 30 13:40:01 2007

        eth0

           received:          90.65 MB (11.9%)
        transmitted:         666.12 MB (88.1%)
              total:         756.77 MB

                        rx     |     tx     | total
        -----------------------+------------+-----------
        yesterday     49.94 MB | 378.44 MB | 428.38 MB
            today     17.27 MB | 125.30 MB | 142.57 MB
        -----------------------+------------+-----------
        estimated        29 MB |     218 MB |     247 MB

Энэ програмыг ашиглах командуудын дэлгэрэнгийг

$ vnstat --help 

командын тусламжтай илүү дэлгэрэнгүй уншаарай. Амжилт хүсье :)

PHP: Session-ы тухай && Login хийж нэвтрэх энгийн жишээ

2010-04-30T05:28:00.000-07:00

Вэб програмчлалд зайлшгүй хэрэглэгддэг ойлголтуудын нэг нь Session юм. "Session" нь англи хэл дээр "хурал, чуулган" гэсэн утга илэрхийлдэг. Харин Вэб програмчлалын хувьд session гэдэг нь хэрэглэгч вэб үзэх(нэвтрэх гэх мэт) сервер дээр тухайн хэрэглэгчтэй холбоотой мэдээлэл(хувьсагч) сервер дээр үүсэх үйл явц хэмээн энгийнээр тайлбарлаж болох юм. Жишээ нь ямар нэг гишүүнчлэл бүхий сайтуудад уншигч, хэрэглэгчид өөрийн хэрэглэгчийн эрхээр нэвтрээд ижил хуудсуудаар "аялахад" тухайн хэрэглэгчид л хамаарах мэдээллүүдийг харуулдаг шүү дээ. Үүнийг session-ы тусламжтай програмчилдаг.

Дээрхи зургаас session-ыг боловсруулах үйл явцыг хялбархан ойлгож болно.

Одоо хэдэн энгийн жишээг PHP дээр нэвтрүүлье.

<?php
    session_start();
?>

Session ашиглахын тулд тухайн хуудасныхаа эхэнд session_start(); функцийг зайлшгүй дуудах ёстой.

<?php
    session_start();
    $_SESSION['hello'] = 'Hello World';
    echo $_SESSION['hello'];
?>

Session-д хадгалагдаж буй өгөгдөл(хувьсагч)-үүд $_SESSION[] массив хувьсагчид хандах байдлаар ажилладаг. Дээрхи жишээнд $_SESSION['hello'] хувьсагчид 'Hello World' утгыг оноож хэвлэж байна.

Дээрхи жишээг амжилттай туршсан бол Session-ы үйл ажиллагааг илүү сайн ойлгохын тулд дараах кодыг өөр эх файлд хадгалаад ажиллуулаад үз.

<?php
    session_start();
    echo $_SESSION['hello'];
?>

Энэ кодын хувьд $_SESSION['hello'] хувьсагчид утга оноогоогүй хэдий ч түрүүчийн файлыг ажиллуулахад үүссэн session-д утга оноогдон сервер дээр учир энэ файлд ч гэсэн $_SESSION['hello'] хувьсагч хүчин төгөлдөр үйлчилнэ гэсэн үг юм. Хичнээн Refresh хийж хуудсыг дахин дахин ачааллаж үзсэн ч зүгээр байгаа биз :)

Одоо session-ы талаар арай дэлгэрүүлэн ойлгоход дөхөм болгох үүднээс саяын эх кодыхоо төгсгөлд бүх session хувьсагчийг устгах session_destroy(); функцийг нэмж дуудаад үз.

<?php
    session_start();
    echo $_SESSION['hello'];
    session_destroy();
?>

Саяын хуудсаа 2 дахин ачааллаад үзвэл 'Hello World' тэмдэгт мөр хэвлэгдэхгүй болж байгааг анзаарсан уу? session_destroy() функц эхний удаа хуудас дуудалтанд биелсэн учир дараа дараачин дуудалтанд $_SESSION['hello'] хувьсагч устсан байгааг үүнээс анзаарч болно.

session устгахад session_destroy() функцээр бүх session-г устгахаас гадна тухайн нэг функцийн хувьд unset() функцийг ашиглах боломжтой.

<?php
session_start();  
if(isset($_SESSION['hello']))
    unset($_SESSION['hello']); 
?>

Session ашиглан уншигч та бүхэн өөрсдөө сэтгэмжлэн олон янзын жишээ туршиж үзэхийг зөвлөж байна. Миний зүгээс "амьд" жишээ болгох үүднээс нэвтрэх (login) маш энгийн жишээг бичиж үзүүлье.

<?php
    global $error;
    session_start();
    if(isset($_SESSION['user'])){
        header("Location: welcome.php");
    }
    
?>
<html>
    <head>
        <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
        <title>Нэвтрэх хэсэг</title>
    </head>
    <body>
        <form action="check.php" method="post" name="logform">
            <table>
                <tr>
                    <td>
                        Хэрэглэгчийн нэр:
                    </td>
                    <td>
                        <input type='text' name="user" />
                    </td>
                </tr>
                <tr>
                    <td>
                        Нууц үг:
                    </td>
                    <td>
                        <input type='password' name="pass" />
                    </td>
                </tr>
                <tr>
                    <td />
                    <td style='text-align:right;'>
                        <input type='submit' value="Нэвтрэх"/>
                    </td>
                </tr>
            </table>
            <?php
                echo $error;
            ?>
        </form>
    </body>
</html>

check.php

<?php
    session_start();
    $username = "ganaa";
    $password = "pass";
    $user = $_POST['user'];
    $pass = $_POST['pass'];
    if($user == $username && $pass == $password){
        $_SESSION['user'] = $user;
        header("Location: welcome.php");
    }
    else    {
        $error = "Хэрэглэгчийн нэр, эсвэл нууц үг буруу байна.";
        include("login.php");
    }
?>

welcome.php

<?php
    session_start();
    if(!isset($_SESSION['user'])){
        header("Location: login.php");
    }
?>
<html>
    <head>
        <title>Welcome <?php echo $_SESSION['user']; ?> </title>
    </head>
    <body>
        <p>
            <a href="logout.php">Log out</a>
        </p>
    </body>
</html>

logout.php

<?php
    session_start();
    if(isset($_SESSION['user'])){
        unset($_SESSION['user']);
    }
    session_destroy();
    header("Location: login.php");
?>

Session-той холбоотой функц, боломжуудын талаар илүү лавлагааг эндээс үзээрэй :)

PHP: Unicode тексттэй ажиллах

2010-04-03T06:00:00.000-07:00

Өнөө үеийн бүхий л програм хангамжуудад юникод дэмждэг болсон нь маш өргөн боломжийг хэрэглэгчдэд олгодог. Unicode хэрэглээнд төдийлөн нэвтрээгүй үед Arial Mon фонт, Monkey гарын драйвер, RealMon аппликэйшнуудыг бүгдийг нь байнга тээж авч явах төвөгтэй гэмээр үе байв.

Үйлдлийн систем, цахим хөтөчүүд (web browser)-ууд юникод дэмжихгүй байсан нь вэб урлаачдад багагүй төвөг удаж байсан нь тодорхой. Багахан хэсэг хэсэг нь Arial Мон гэх мэт фонтоор бичээд бусад хэрэглэгчдэд(гадаадад байгаа дээр дурдсан хэрэглүүрүүийг хэрэглэх боломжгүй) уншихад төвөгтэй байдал үүсч арзайж гүйцсэн "Мотомборо хэл"-ээр бичсэн мөрүүд л харагддаг байж :D

Харин тухайн үеийн эх хэлээр нийтлэхэд хэрэглэгдэж байсан цорын ганц боломж нь local тэмдэгтүүдийг html код руу нь хөрвүүлж ашиглах явдал байв. Жишээ нь Гансүх гэсэн текстийг

&#1043;&#1072;&#1085;&#1089;&#1199;&#1093;

гэсэн html код руу хөрвүүлж хэрэглэдэг байв. Dreamweaver гэх мэт хүчирхэг хөгжүүлэтийн багажуудад энэ код руу хөрвүүлэх боломж нь байсан ба вэб аппликэйшндаа энэ код руу хөрвүүлэх скрипт бичиж ашигладаг байсан болов уу.

Миний өмнө бичиж байсан хичээлүүдийг дагаж хийж байхдаа магадгүй unicode тэмдэгтийг хэрхэн дүрслэх талаар сонирхож үзэж байсан болов уу гэж бодож байна.

<?php
    echo "Сайн уу?";
?>

Хэрэв дээрхи кодыг ажиллуулж үзэхэд түрүү үеийн Apache PHP server дээр алдаатай арзайсан текст харагдаж болно. Үүнийг шийдэж болох эхний шийдэл нь

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=UTF-8" />

метатагийг

<head> </head>

тагын завсар оруулж өгөх хэрэгтэй. Жишээлбэл:

<html>
<head>
    <title>PHP work with Unicode example</title>
    <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=UTF-8" />
<body>
    <?php
        $s = "Сайн уу?";
         echo $s.'<br />';
    ?>
</body>
</head>

Өөр нэгэн арга нь

header( 'Content-Type: text/html; charset=utf-8' );

функцийг php скриктийхээ толгой хэсэг оруулж өгөх нь үр дүнтэй.

<?php
 header( 'Content-Type: text/html; charset=utf-8' );
 $s = "Сайн уу?";
 echo $s.'<br />';
?>

MySQL database-тай ажиллахдаа

@mysql_set_charset('utf8',$database_connection_name);

функцийг дуудахад хангалттай.

<?php
    $db_host='localhost';
    $db_database='blog_db';
    $db_username='root';
    $db_password='';
    
    $db_conn = mysql_connect($db_host, $db_username, $db_password);
    if (!$db_conn){
        die ("Could not connect to the database: <br />". mysql_error());
    }
    @mysql_set_charset('utf8',$db_conn);
    $db_select = mysql_select_db($db_database);
    if(!$db_select){
        die ("Could not select the database: <br />". mysql_error());
    }
?>

Python web server суулгах

2010-03-30T07:12:00.000-07:00

Ubuntu linux хэрэглэгч бол Localhost дээрээ python вэб сервер ажиллуулах талаар бяцхан тайлбар оллоо. Хэрэг болно байх гэж найдаж байна :)

Юун түрүүнд тооцоолуур дээр тань python суусан байх шаардлагатай. Ubuntu дээр бол цаанаасаа суучихсан ирдэг. Шаардлагатай бол

sudo apt-get install python

Дараа нь Apache сервер суулгасан байх шаардлагтай (Apache mod_python).

Суулгахдаа:

sudo apt-get install libapache2-mod-python

Одоо энэ хэсэгт жаахан анхаарал шаардах тохиргоо хийгдэнэ.

cd /etc/apache2/sites-available/

sudo gedit default

default нэртэй файлыг нээгээд

Options Indexes FollowSymLinks MultiViews
AllowOverride AuthConfig
Order allow,deny
allow from all

мөрүүдийг хайж олно(Минийх дээр AllowOverride AuthConfig биш AllowOverride None гэж байсан. Тэр чигээр нь орхих нь зөв болов уу). Харин үүнийг дараах байдалтай болгож өөрчилнө. (Доор нь 3 мөр код нэмж бичнэ)

Options Indexes FollowSymLinks MultiViews
AllowOverride AuthConfig
Order allow,deny
allow from all

AddHandler mod_python .py
PythonHandler mod_python.publisher
PythonDebug On

болгож өөрчлөөд хадгална. Одоо серверээ ажиллуулж шалгаж үзье.

test.py файлд дараах кодыг бичээд /var/www хавтсанд хадгал. Ерөнхийдөө энэ хавтсанд манай project-ууд хадгалагдана гэсэн үг.

def index(req):
      return "Test successful";

тэгээд цахим хөтөчийхөө(web browser) хаягийн мөрөнд http://localhost/test.py хаягийг өгөөд ажилуулаад үзэхэд "Test successful" тэмдэгт мөр хэвлэгдэж байх ёстой. Тэгвэл бүх ОК гэсэн үг ;)

Зарим тулгарч болох асуудал, түүний шийдлүүд

/var/www хавтасны хандах эрх (permission) тохироогүйгээс файл хадгалах, ажилуулах явцад бэрхшээл учирч болох юм.

sudo chmod -R 777 /var/www

командаар permission-г өөрчлөхөд хангалттай.

Apache mod_python server-ээ зогсоох эхлүүлэхдээ

sudo /etc/init.d/apache2 start

sudo /etc/init.d/apache2 stop

Хэрэв та хүсвэл дурын хавтсыг localhost-оо болгон зааж өгч, тэндээ project-уудаа хадгалахаар тохируулж өгч болно. Жишээ нь $HOME/MyProjects/Python/Web гэдэг ч юм уу.

Үүний тулд:

sudo gedit /etc/apache2/apache2.conf

командаар apache2.conf файлыг нээгээд

Alias /python/ /home/usr/Documents/Host/lab/python/

AddHandler mod_python .py
PythonHandler mod_python.publisher
PythonDebug On

/home/usr/Documents/Host/lab/python/-ын оронд өөрийн хүссэн замаа зааж өгнө. Энэ хавтсандаа test.py файлаа хадгалаад ажилуулаад үзэхэд болох учиртай. Амжилт хүсье :)

Vim хэрэглэх бяцхан зааварчилгаа :)

2010-03-30T02:56:00.000-07:00

Vim текст засварлагчийн талаар өмнөх нийтлэлээс уншиж болно. Харин энэ удаад энэ текст эдитор дээр хэрхэн ажиллах талаар өөрийн өчүүхэн туршлагаас хуваалцахаар шийдлээ :)

sudo apt-get install vim

тушаалын тусламжтай Ubuntu дээр суулгана. Ажиллуулахдаа:

vim

командаар, эсвэл

vim [filename.ext]

хэрэв filename.ext файл байвал засварлагч нээнэ, хэрэв байхгүй бол шинээр энэ нэртэй файлыг нээнэ(хадгалалгүй програмыг хаавал устана!).

Програмыг нээсний дараа i товчийг дарж insert буюу засварлах горимоор ажиллаж эхэлнэ. Юу бичих нь таны мэдэх хэрэг :) Харин засварлах горимоос командын горим руу Ctrl+C товчны хослолоор шилжинэ.

Бичсэн текстээ хадгалахдаа:

:w

эсвэл

:w [filename.ext]

Хэрвээ та ямар нэгэн програмчлалын хэлээр код бичээд түүнийгээ хөрвүүлэж ажиллуулах бол, зөвхөн хөрвүүлэх ч гэлтгүй терминалын команд биелүүлэх болбол :! тэмдэгтийн ард командаа бичиж ажиллуулах боломжтой.

:!javac HelloWorld.java

:!java HelloWorld

гэх мэт.

Курсор буюу заагчийг удирдах

Командыг горимд байгаа үед курсорыг удирдахад:

k - Дээшээ 
р - Доошоо 
h - Зүүн 
l - Баруун тийш нэг нэг тэмдэгтээр шилжинэ. 

w - Үг үгээр зүүн тийш шижлинэ
b - Үг үгээр баруун тийш шилжинэ
( - Өгөүүлбэр өгүүлбэрээр баруун тийш шилжинэ
) - Өгөүүлбэр өгүүлбэрээр зүүн тийш шилжинэ

Олон файлтай ажиллах

1. Tab нээж ажиллуулах

:tabnew [file_name] //файлын нэрийг заагаагүй бол шинэ файл үүсгэдэг.
:tabnext //дараагийн таб руу шилжих
:tabprevious //Өмнөх таб руу шилжих
:tabclose //Таб хаах
:tabfind //Табыг нэрээр нь хайх
:tabend //Хамгийн сүүлчийн таб
:tabfirst //Хамгийн эхний таб

2. Дэлгэц хуваах буюу split

:split [file_name] //Файлын нэрийг өгөөгүй тохиолдолд дэлгэцийг 
босоогоор 2 хуваан нээлтэй байсан файлыг хувилан нээнэ

харин хуваагдсан дэлгүүцэд шилжихдээ Ctrl+W хослолоор нар зөв эргэн шилжинэ.

Програм бичих явцад гарч болох ганц нэг асуулт, хариулт

Automatic indentation: програмчлалд зориулсан бүхий л текст эдиторуудад энэ боломж байдаг. Энгийнээр тайлбарлав Enter товч дарагдах бүрд шинэ мөрийн эхэнд очих албагүй, курсор байрлаж байсан газрын яг дор нь шилжиж очно гэсэн үг. Үүнийг идэвхижүүлэхэд

:set autoindent

Tab товчийг дарахад "үсрэх" зайг тохируулах

:set tabstop=2

командыг хэрэглэнэ. Харин эдгээр тохиргоог /etc/vim/vimrc файлын төгсгөлд шинэ мөрөнд бичээд хадгалчих нь зүйтэй. vimrc файл нь өөрөө энэхүү засварлагчийн тохиргоонуудыг хадгалж байдаг файл юм.

Ер нь vim текст засварлагч маань өөрөө асар өргөн боломжтой, олон товчилбор(shortcut) хүчирхэг, гоёмсог plug-in-ууд их олонтой. Ер нь судлаад хэрэглээд байвал мөд барагдахгүй шинжтэй. Миний энэ бичсэн нийтлэлийн дагуу судалбал энгийн хэрэглээндээ энэхүү эдиторыг боломжийн түвшинд хэрэглээд сурчих боломжтой.

Аан нээрээ хэрэгтэй хэдэн командыг хэлж өгөхөө мартаж орхиж.

Tab товчийг дарахад "үсрэх" зайг тохируулах

:help //тусламжийн мэдээлэл
:wq //хадгалаад хаах
:q //тухайн нэг цонхыг хаах
:q! //тухайн цонхыг хүчээ хэрэглэн хаах
:qa! //бүх цонхыг хүчээр хаах

хаах командуудыг эхэн хэрд бичвэл хаагаад сайн судлалгүй мартчих болов гэж санасандаа хамгийн сүүлд бичье гэж бодож байсан юм :P одоо биччихлээ. VIMчин болох үйлсэд тань амжилт хүсье :)

Text editor: Vim

2010-03-30T01:03:00.000-07:00

1976 оноос анхлан BSD Unix машинуудад хэрэглэгдэж ирсэн Vi текст завсарлагчийг 1991 онд Bram Moolenaar гэгч нөхөр илүү сайжруулан Vim=Vi Improved тэкст завсарлагчийг олон нээлттэйгээр GNU лизензийн дор гаргажээ.

Анхлан Unix төст үйлдлийн системүүд дээр гарсан ч одоогоор AmigaOS, Atari MiNT, BeOS, MS-DOS, Microsoft Windows 95/98/Me/NT/2000/XP/Server 2003/Vista/Server 2008, IBM OS/2 and OS/390, MorphOS, OpenVMS, QNX, RISC OS, Unix, Linux, BSD, and Mac OS, Apple Mac OS X дээр ажиллах болсон гэнэ.

"Programmer's Editor" гэж "алдаршсан" энэхүү текст засварлагч маань text user interface-тэй өөрөөр хэлбэл командын мөрнөөс ажиллана гэсэн үг. Командын мөрөнд ажиллахаа зүрхшээж байвал gVim буюу graphic user interface-тэй Vim хэрэглэхэд илүү хялбар (гэхдээ Терминалаас ажиллуулсан нь дээр дээ :)). Бүхий л програмчлалын хэлүүдийн соорс кодыг өнгөөр ялгах (highlight) хийдэг.

Vim-ийг элдвээр өргөтгөн ашиглах боломж бий. Сонирхуулахад Vim өргөтгөлийг өөрийх нь Vimscript гэсэн скрипт хэлээр бичдэг. Мөн MzScheme, Perl, Python, Ruby, Tcl гэх мэт хэлүүд дээр ч болдог.

Энэ эдитор дээр анхлан ажиллахад төдийлөн ойлгомжтой бус мэт санагдаж болох ч жаахан анхааралтай, оролдлоготой суувал хэдхэн минутын дотор энгийн хэмжээнд ажиллаад сурчих боломжтой. Амжилт хүсье :)

Terminal Twitter client software: Twyt

2010-03-24T21:51:00.000-07:00

twyt програмын тусламжтай терминалаасаа твиттер ашиглахад асуудалгүй ажээ.

Ubuntu дээр суулгахдаа:

sudo apt-get install python-twyt

Нэвтрэхдээ

# twyt user set -u username -p password

Жиргэхийн тулд

# twyt tweet "Сайн уу? Твиттер!"

Сүүлийн твитүүдийг харахдаа:

twyt friendstl

twyt -c

командын тусламжтай илүү нарийн боломжуудыг нь харж болох юм.

Java-г MySQL өгөгдлийн сантай холбох (JDBC)

2010-03-20T07:19:00.000-07:00

Эхлээд өгөгдлийн сангаа үүсгэнэ.

create database jdbc_test;

3 field бүхий user нэртэй table үүсгэе.

CREATE TABLE  `jdbc_test`.`user` (
`id` INT NOT NULL ,
`name` VARCHAR( 50 ) NOT NULL ,
`mail` VARCHAR( 50 ) NOT NULL
) ENGINE = MYISAM ;

Table-дээ өгөгдөл оруулна.

INSERT INTO user
VALUES ( 1,  "Gansukh",  "bganaa2009@gmail.com" ) ;

NetBeans IDE хэрэглэж байгаа бол Project-доо MySQL JDBC Driver jar файлыг нэмж өгнө. Үүний тулд Project-ыхоо Libraries хэсэг дээр Right Click хийгээд Add Library, MySQL JDBC Driver сонгоод Add дарна.

package jdbc_test;
import java.sql.Connection;
import java.sql.Statement;
import java.sql.DriverManager;
import java.sql.ResultSet;
import java.sql.ResultSetMetaData;
import java.sql.SQLException;

public class Main {
    static final String JDBC_DRIVER = "com.mysql.jdbc.Driver";
    static final String DB_URL = "jdbc:mysql://localhost/jdbc_test";
    static final String DB_UNAME = "root";
    static final String DB_PASS = "";
    public static void main(String[] args) {
        Connection db_conn = null;
        Statement st = null;
        try{
            Class.forName(JDBC_DRIVER);
            db_conn = DriverManager.getConnection(DB_URL, DB_UNAME, DB_PASS);
            st = db_conn.createStatement();
            String q = "select *from user";
            ResultSet rs = st.executeQuery(q);
            ResultSetMetaData md = rs.getMetaData();
            int col = md.getColumnCount();
            for(int i = 1; i <= col; i++ ){
                System.out.printf("%s\t",md.getColumnName(i));
            }
            System.out.println();
            while(rs.next()){
                for(int i = 1; i <= col; i++ ){
                    System.out.printf("%s\t",rs.getObject(i));
                }
                System.out.println();
            }
        }
        catch(SQLException sqlExp){
            sqlExp.printStackTrace();
            System.exit(1);
        }
        catch (ClassNotFoundException cnf){
            cnf.printStackTrace();
            System.exit(1);
        }
        finally {
            try{
                st.close();
                db_conn.close();
            }
            catch(Exception e){
                e.printStackTrace();
                System.exit(1);
            }
        }
    }
}

Үр дүн:

run:

id        name        mail        

1        Gansukh        bganaa2009@gmail.com        

BUILD SUCCESSFUL (total time: 0 seconds)